Męty w ciele szklistym, czyli tzw. mroczki przed oczami – przyczyny i postępowanie

Męty w ciele szklistym, czyli tzw. mroczki przed oczami – przyczyny i postępowanie

Każdemu chociaż raz zamroczyło wzrok na chwilę, ale jeśli taki stan utrzymuje się dłużej – jest problem. Męty w ciele szklistym, nazywane także mroczkami przed oczami lub „latającymi muszkami” to częsta dolegliwość okulistyczna. Objawiają się jako punkty, nitki, pajęczynki albo cienie przemieszczające się w polu widzenia. Zazwyczaj związane są z naturalnym starzeniem oka i nie stanowią zagrożenia dla wzroku. Bywa jednak tak, że nagłe wystąpienie licznych mętów może być objawem zmian w obrębie siatkówki i wymagają pilnej konsultacji okulistycznej.

Czym są męty w ciele szklistym i jak powstają?

Ciało szkliste to przezroczysta, galaretowata substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej. Składa się głównie z wody, kwasu hialuronowego i włókien kolagenowych. Wraz z wiekiem dochodzi do naturalnych zmian jego struktury – żel stopniowo się upłynnia, a włókna kolagenowe zaczynają się zlepiać. Powstałe zagęszczenia rzucają cień na siatkówkę, co jest odbierane jako męty przed oczami.

Zmętnienia zwykle są bardziej widoczne podczas patrzenia na jasne, jednolite powierzchnie, np. niebo, ścianę lub ekran komputera. Charakterystyczne jest także to, że męty przemieszczają się wraz z ruchem gałki ocznej.

Najczęstsze przyczyny mroczków przed oczami – co je powoduje?

Mroczki, czyli męty, zwykle mają charakter łagodny i są związane z fizjologicznym starzeniem organizmu. Ryzyko ich występowania wzrasta po 40.–50. roku życia i mogą wiązać się ze zmianami w oczach.

Do najczęstszych przyczyn należą:

• tylne odłączenie ciała szklistego;
• zmiany zwyrodnieniowe ciała szklistego;
• krótkowzroczność;
• urazy oka;
• operacje okulistyczne, zwłaszcza zabieg usunięcia zaćmy;
• stany zapalne wnętrza gałki ocznej;
• retinopatia cukrzycowa;
• krwawienia do ciała szklistego.

Szczególne jest tylne odłączenie ciała szklistego (PVD – posterior vitreous detachment). Polega ono na oddzieleniu się ciała szklistego od powierzchni siatkówki. Sam proces często ma charakter fizjologiczny, jednak czasami może prowadzić do przedarcia siatkówki.

Kto jest najbardziej narażony na męty w ciele szklistym?

W grupie największego ryzyka wymienia się osoby z dużą krótkowzrocznością, seniorów, pacjentów po operacji zaćmy, osób chorujących na cukrzycę oraz pacjentów po urazach oka.

W przypadku krótkowzroczności wydłużona gałka oczna zwiększa ryzyko wcześniejszych zmian szklistkowo-siatkówkowych.

Męty przed oczami a błyski światła – najważniejsze różnice

Nierzadko męty bywają mylone z błyskami światła, określanymi jako fotopsje. Przypominają iskry lub krótkie błyski pojawiające się z boku pola widzenia.

Fotopsje często są wynikiem pociągania siatkówki przez obkurczające się ciało szkliste. Jeśli jednak towarzyszą im nowe męty, konieczna jest pilna diagnostyka okulistyczna.

Od mętów należy odróżnić również aurę migrenową. W migrenie zaburzenia widzenia zwykle mają postać migoczących zygzaków lub fal i pojawiają się przejściowo w obu oczach.

Kiedy męty przed oczami mogą świadczyć o chorobie?

Większość mętów nie wymaga leczenia, jednak niektóre objawy mogą świadczyć o przedarciu lub odwarstwieniu siatkówki.

Do niepokojących objawów zaliczają się:

nagłe pojawienie się licznych mętów;

mocne błyski światła;

pogorszenie ostrości widzenia;

wrażenie ciemnej zasłony w polu widzenia;

objawy pojawiające się po urazie oka.

Nagłe pojawienie się licznych mętów lub błysków światła wymaga pilnej konsultacji okulistycznej w ciągu 24–48 godzin.

Badania (Coffee RE, Westfall AC, Davis GH et al., „Symptomatic posterior vitreous detachment and the incidence of delayed retinal breaks”, Ophthalmology, 2007) pokazują, że u pacjentów z objawowym tylnym odłączeniem ciała szklistego przedarcie siatkówki występuje średnio u około 14% chorych.

Czy męty w ciele szklistym mogą samoistnie zniknąć?

U części pacjentów męty stają się z czasem mniej widoczne. Wynika to zarówno z adaptacji mózgu do obecności zmętnień, jak i z ich przemieszczania się poza centralną część pola widzenia. Całkowite samoistne zniknięcie mętów zdarza się jednak rzadko.

Pojedyncze męty obecne od wielu miesięcy lub lat, które nie zwiększają swojej liczby i nie towarzyszą im błyski światła, najczęściej mają charakter łagodny.

Diagnostyka i leczenie mroczków przed oczami

Podstawą diagnostyki jest badanie dna oka po rozszerzeniu źrenicy. W zależności od objawów wykonywane są także OCT siatkówki, USG gałki ocznej oraz badanie ostrości wzroku.

W większości przypadków leczenie nie jest konieczne. Jeśli jednak męty znacząco pogarszają komfort widzenia, możliwe jest leczenie zabiegowe, takie jak witreoliza laserowa czy witrektomia.

Witreoliza laserowa wykorzystuje laser YAG do rozbijania większych zmętnień, jednak nie każdy pacjent kwalifikuje się do zabiegu. Witrektomia jest bardziej zaawansowaną metodą i polega na chirurgicznym usunięciu ciała szklistego. Zabieg może być skuteczny, ale wiąże się z ryzykiem powikłań, m.in. odwarstwienia siatkówki i przyspieszonego rozwoju zaćmy.

FAQ

Czy męty przed oczami są groźne?

Najczęściej mają charakter łagodny, jednak nagłe pojawienie się licznych mętów wymaga pilnej konsultacji okulistycznej.

Czy stres powoduje męty?

Stres nie jest bezpośrednią przyczyną mętów w ciele szklistym, ale może nasilać koncentrację na objawach wzrokowych.

Czy męty mogą być objawem odwarstwienia siatkówki?

Tak. Szczególnie niepokojące są męty połączone z błyskami światła lub ograniczeniem pola widzenia.

Kiedy zgłosić się do okulisty?

Pilna konsultacja jest konieczna przy nagłym pojawieniu się nowych mętów, błysków światła lub pogorszeniu widzenia.