Zapalenie oka – przyczyny i leczenie

Czym jest zapalenie oka i skąd biorą się objawy?

W przypadku stanu zapalnego oka mówimy o mechanizmie obronnym organizmu. Powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych, obrzęk i pobudzenie zakończeń nerwowych. Stąd też widoczne jest od razu charakterystyczne zaczerwienienie, do tego dochodzi pieczenie, łzawienie, świąd, ból, światłowstręt, wydzielina lub gorsze widzenie.

Bardzo ważne jest określenie, która część oka choruje. Zapalenie spojówek zwykle przebiega powierzchownie, ale zapalenie rogówki, twardówki lub błony naczyniowej może zagrażać widzeniu. Omawiamy wszystkie przypadki poniżej.

Najczęstsze przyczyny zapalenia oka – co je powoduje?

Jest kilka przyczyn powstawania stanu zapalnego oka. Do infekcji dochodzi przez wirusy i bakterie, rzadziej grzyby lub pasożyty, a rozpoznanie dają objawy. Wirusowe zapalenie spojówek zwykle daje wodnistą wydzielinę, natomiast bakteryjne częściej wiąże się z ropną, żółtawą wydzieliną i sklejaniem powiek po nocy.

Do przyczyn nieinfekcyjnych powodujących zapalenie należą alergeny: dym, kurz, chlor, suche powietrze, kosmetyki, ciało obce, uraz, UV i przeciążenie powierzchni oka. Ważnym czynnikiem ryzyka są soczewki kontaktowe, zwłaszcza spanie w nich, kąpiel lub zła higiena pojemnika. Zapalenie może też towarzyszyć chorobom skóry i autoimmunologicznym.

Zapalenie spojówek – wirus, bakteria czy alergia?

Spojówka to cienka błona pokrywająca białą część oka i wewnętrzną stronę powiek. Jej zapalenie objawia się zaczerwienieniem, łzawieniem, uczuciem piasku pod powiekami, pieczeniem i wydzieliną. Gdy dochodzi do alergii dominuje świąd, zwykle obu oczu. W postaci wirusowej wydzielina jest zwykle wodnista, a choroba łatwo przenosi się przez dłonie, ręczniki i kosmetyki.

Leczenie zapalenia spojówek zależy od przyczyny. W wielu przypadkach wirusowych wystarczają sztuczne łzy, chłodne okłady i higiena. Trzeba uważać na antybiotyk, który nie działa na wirusy i nie powinien być stosowany profilaktycznie. Przy infekcji bakteryjnej lekarz może zalecić krople lub maść z antybiotykiem. W alergii istotne jest unikanie alergenu, a także preparaty nawilżające oraz krople przeciwalergiczne.

Zapalenie brzegów powiek – przewlekły problem linii rzęs

Blepharitis, czyli potocznie zapalenie brzegów powiek, często ma przebieg przewlekły i nawracający. Objawia się pieczeniem, swędzeniem, zaczerwienieniem brzegów powiek, łuskami przy rzęsach i niestabilnym widzeniem poprawiającym się po mruganiu. Często współistnieje z dysfunkcją gruczołów Meiboma, które tworzą lipidową warstwę filmu łzowego.

Podstawą leczenia są ciepłe kompresy, delikatny masaż i oczyszczanie brzegów powiek. Pomagają też krople nawilżające. W nasilonych stanach lekarz może zalecić leki przeciwzapalne, antybiotyk miejscowy lub leczenie choroby skóry.

Zapalenie rogówki – ból, światłowstręt i ryzyko dla wzroku

Rogówka jest przezroczystą, silnie unerwioną strukturą z przodu oka. Jej zapalenie zwykle daje silniejszy ból niż zapalenie spojówek, światłowstręt, łzawienie, skurcz powiek i pogorszenie widzenia. Przyczyną może być infekcja bakteryjna, wirusowa, grzybicza lub pełzakowa, a także uraz, przesuszenie albo zbyt długie noszenie soczewek.

Użytkownicy soczewek, którym towarzyszy ból, światłowstręt lub spadek ciśnienia powinny przerwać ich noszenie i pilnie zgłosić się do lekarza. Leczenie zapalenia rogówki dobiera się do przyczyny: stosuje się m.in. antybiotyki, leki przeciwwirusowe lub przeciwgrzybicze. Zwlekanie grozi owrzodzeniem, blizną rogówki i trwałym pogorszeniem wzroku.

Zapalenie błony naczyniowej – stan zapalny wewnątrz oka

Błona naczyniowa obejmuje tęczówkę, ciało rzęskowe i naczyniówkę. Jej zapalenie, czyli uveitis, może objawiać się bólem, zaczerwienieniem wokół rogówki, światłowstrętem, mętami i zamglonym widzeniem. Czasem oko nie jest mocno czerwone, mimo że proces zapalny toczy się wewnątrz gałki ocznej.

Przyczyną może być zakażenie, ale także choroba autoimmunologiczna lub ogólnoustrojowa, np. spondyloartropatia czy sarkoidoza. Leczenie prowadzi okulista. Może obejmować krople rozszerzające źrenicę, kortykosteroidy, leki przeciwdrobnoustrojowe lub immunomodulujące. Sterydów do oczu nie należy stosować samodzielnie, bo mogą pogorszyć niektóre infekcje i zwiększać ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Leczenie zapalenia oka – od nawilżania po leki celowane

Nie istnieje jeden schemat leczenia zapalenia oka, bo zawsze musi być celowane w przyczynę. Przy łagodnym podrażnieniu i wielu infekcjach wirusowych stosuje się leczenie objawowe: sztuczne łzy bez konserwantów, okłady, higienę powiek i odstawienie soczewek. Przy alergii leczenie ma wyciszyć reakcję uczuleniową. Infekcja bakteryjna wymaga już wdrożenia antybiotyków, a przy opryszczkowym zapaleniu oka – leki przeciwwirusowe.

Podczas infekcyjnego zapalenia trzeba często myć ręce, nie pocierać oczu, nie dzielić ręczników, kosmetyków ani kropli, a makijaż oczu odstawić do czasu ustąpienia objawów. Należy również zrezygnować z soczewek, dopóki lekarz nie da przyzwolenia.

Zapalenie oka – objawy, których nie wolno lekceważyć

Pilnej pomocy okulistycznej wymagają: ból oka, światłowstręt, pogorszenie widzenia, uraz, ciało obce, zmętnienie rogówki, nasilony obrzęk powiek, ropna wydzielina, jednostronne silne zaczerwienienie oraz objawy u osoby noszącej soczewki. Szybkiej diagnostyki wymagają też niemowlęta, osoby po operacjach oka, pacjenci z obniżoną odpornością i brak poprawy po kilku dniach.

FAQ

Od czego może być zapalenie oka?

Zapalenie oka może być spowodowane infekcją wirusową, bakteryjną, alergią, urazem, ciałem obcym, przesuszeniem lub drażnieniem przez dym, kurz, chlor czy kosmetyki. Ryzyko zwiększają też soczewki kontaktowe, zwłaszcza przy nieprawidłowej higienie lub spaniu w soczewkach.

Jak wygląda zapalenie oka?

Najczęstsze objawy zapalenia oka to zaczerwienienie, pieczenie, łzawienie, świąd, obrzęk powiek, uczucie piasku pod powiekami i wydzielina. Silny ból, światłowstręt albo pogorszenie widzenia mogą wskazywać na poważniejsze zapalenie, np. rogówki lub błony naczyniowej.

Jak leczyć zapalenie oka?

Leczenie zapalenia oka zależy od przyczyny, dlatego nie każdy przypadek wymaga antybiotyku. Przy łagodnym podrażnieniu lub infekcji wirusowej stosuje się zwykle sztuczne łzy, okłady i higienę powiek, a przy infekcji bakteryjnej, alergii lub zapaleniu rogówki leczenie powinien dobrać lekarz.

Kiedy z zapaleniem oka trzeba iść do okulisty?

Do okulisty należy zgłosić się pilnie, gdy pojawia się ból oka, światłowstręt, pogorszenie widzenia, uraz, zmętnienie rogówki, nasilony obrzęk powiek lub ropna wydzielina. Szybkiej konsultacji wymagają też objawy u osób noszących soczewki, niemowląt, pacjentów po operacji oka i osób z obniżoną odpornością.